باب – 25 (آنچه رسیده در مورد اینکه کسى که امام خود را بشناسد این امر چه پیش افتد و چه دیر شود او را زیانى نمىرساند)
1 – زراره گوید: امام صادق علیه السّلام فرمود: «امام خود را بشناس که چون او را شناختى این امر چه پیش افتد و یا دیر فرا رسد تو را زیانى نمىرساند».
2 – فضیل بن یسار گوید: «از امام صادق علیه السّلام در مورد معنى فرمایش خداى عزّ و جلّ سؤال کردم که مىفرماید: «یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُنٰاسٍ بِإِمٰامِهِمْ
» (روزى که هر گروهى را با پیشوایشان فرا مىخوانیم) آن حضرت فرمود: اى فضیل امام خود را بشناس، که تو چون امام خود را بشناسى به تو زیانى نمىرسد خواه این امر پیش افتد یا تأخیر کند، و هر کس امامش را بشناسد سپس پیش از آنکه صاحب این امر قیام کند وفات یابد همانند کسى است که در سپاه آن حضرت نشسته باشد بلکه نه، (بهتر بگویم) به منزلۀ
461 کسى است که زیر پرچم او نشسته باشد» محمّد بن یعقوب کلینىّ گوید: بعض اصحاب، (این قسمت را) چنین روایت کردهاند: «همچون کسى است که در رکاب رسول خدا صلّى اللّٰه علیه و آله به شهادت رسیده باشد».
3 – ابو بصیر گوید: «به امام صادق علیه السّلام عرض کردم: فدایت گردم فرج کى خواهد بود؟ فرمود: اى ابا بصیر مگر تو هم از آن جمله هستى که دنیا را مىطلبند؟ هر کس این امر را بشناسد با انتظار او امور و مشکلاتش فرج یافته خواهد بود».
4 – اسماعیل بن محمّد خزاعىّ گوید: «ابو بصیر از امام صادق علیه السّلام سؤال مىکرد و من مىشنیدم که گفت: به نظر شما من قائم علیه السّلام را درک خواهم کرد؟ آن حضرت فرمود: اى ابا بصیر مگر تو امام خود را نمىشناسى؟ عرض کرد: چرا به خدا سوگند تو همان امام منى – و دست آن حضرت را گرفت – پس فرمود: به خدا قسم اى ابا بصیر تو چه غمى دارى که شمشیر به کمر در سایۀ رواق قائم علیه السّلام نباشى».
5 – فضیل بن یسار گوید: شنیدم امام باقر علیه السّلام مىفرمود: «هر کس بمیرد و امامى
462 نداشته باشد مرگش مرگ جاهلیّت باشد، و هر کس بمیرد در حالى که به امام خویش آشنا است زیانى به حال او نخواهد داشت خواه این امر پیش افتد و یا دیر کند، و هر کس بمیرد در حالى که آشنا به امام خویش است همانند کسى است که [بپا خاسته] در خدمت قائم علیه السّلام در خیمۀ آن حضرت باشد».
6 – عمر بن أبان گوید: شنیدم امام صادق علیه السّلام مىفرمود: «آن نشانه را بشناس که چون آن را شناختى دیگر زیانى متوجّه تو نیست چه این امر پیش افتد و چه تأخیر کند، همانا خداى تعالى مىفرماید: «روزى که هر گروهى را با امامشان فرا مىخوانیم»1 پس هر کس امام خود را بشناسد همانند کسى است که در خیمۀ امام منتظر علیه السّلام باشد».
7 – حمران بن أعین از امام صادق علیه السّلام روایت کرده که آن حضرت فرمود: «امام خود را بشناس که چون او را شناختى دیگر تو را زیانى نخواهد رسید که این امر پیش افتد یا تأخیر کند زیرا خداى تعالى مىفرماید: «روزى که هر گروهى را با امامشان فرا مىخوانیم». هر کس امام خود را شناخت همانند کسى است که در خیمه قائم علیه السّلام است.
(1) الاسراء: 71.
متن عربی:
باب 25 ما جاء في أن من عرف إمامه لم يضره تقدم هذا الأمر أو تأخر
1- أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ رَحِمَهُ اَللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ حَرِيزٍ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: اِعْرِفْ إِمَامَكَ فَإِنَّكَ إِذَا عَرَفْتَهُ لَمْ يَضُرَّكَ تَقَدَّمَ هَذَا اَلْأَمْرُ1 أَوْ تَأَخَّرَ.
2 – أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ قَالَ حَدَّثَنِي اَلْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنِ اَلْفُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ – يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُنٰاسٍ بِإِمٰامِهِمْ
2
فَقَالَ يَا فُضَيْلُ اِعْرِفْ إِمَامَكَ فَإِنَّكَ إِذَا عَرَفْتَ إِمَامَكَ لَمْ يَضُرَّكَ تَقَدَّمَ هَذَا اَلْأَمْرُ أَوْ تَأَخَّرَ وَ مَنْ عَرَفَ إِمَامَهُ ثُمَّ مَاتَ قَبْلَ أَنْ يَقُومَ صَاحِبُ هَذَا اَلْأَمْرِ كَانَ بِمَنْزِلَةِ مَنْ كَانَ قَاعِداً فِي عَسْكَرِهِ لاَ بَلْ بِمَنْزِلَةِ مَنْ قَعَدَ تَحْتَ لِوَائِهِ قَالَ وَ رَوَاهُ
(1) . قال العلاّمة المجلسيّ – رحمه اللّه – الجملة فاعل باعتبار مضمونها أو بتقدير «أن» و المقصود الحكم بالمساواة بين الامرين، فلا يرد أن الضرر لا يتصور في صورة التقدّم. أو ذكر التقدّم تبعا و استطرادا كما قيل في قوله تعالى: «لاٰ يَسْتَأْخِرُونَ سٰاعَةً وَ لاٰ يَسْتَقْدِمُونَ» و يمكن أن يكون الكلام محمولا على ظاهره باعتبار مفهومه، فان من لم يعرف يتضرر بالتقدم أيضا.
(2) . الإسراء 71. «بِإِمٰامِهِمْ» اى بمن كانوا يأتمون به من امام زمانهم و كتاب ربهم و سنة نبيهم. أو بأئمتهم في الخير و الشر.
330بَعْضُ أَصْحَابِنَا بِمَنْزِلَةِ مَنِ اُسْتُشْهِدَ مَعَ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ 1 .
3 – أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ رَفَعَهُ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَتَى اَلْفَرَجُ فَقَالَ يَا أَبَا بَصِيرٍ وَ أَنْتَ مِمَّنْ يُرِيدُ اَلدُّنْيَا مَنْ عَرَفَ هَذَا اَلْأَمْرَ فَقَدْ فُرِّجَ عَنْهُ بِانْتِظَارِهِ 2 .
4 – أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ صَالِحِ بْنِ اَلسِّنْدِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِيرٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُحَمَّدٍ اَلْخُزَاعِيِّ قَالَ: سَأَلَ أَبُو بَصِيرٍ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَ أَنَا أَسْمَعُ فَقَالَ تَرَانِي أُدْرِكُ اَلْقَائِمَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ يَا أَبَا بَصِيرٍ أَ لَسْتَ تَعْرِفُ إِمَامَكَ فَقَالَ إِي وَ اَللَّهِ وَ أَنْتَ هُوَ وَ تَنَاوَلَ يَدَهُ فَقَالَ وَ اَللَّهِ مَا تُبَالِي يَا أَبَا بَصِيرٍ أَلاَّ تَكُونَ مُحْتَبِياً بِسَيْفِكَ فِي ظِلِّ رِوَاقِ اَلْقَائِمِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ 3 .
5- أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ قَالَ حَدَّثَنَا عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ اَلنُّعْمَانِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنِ اَلْفُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ: مَنْ مَاتَ وَ لَيْسَ لَهُ إِمَامٌ فَمِيتَتُهُ مِيتَةٌ جَاهِلِيَّةٌ وَ مَنْ مَاتَ وَ هُوَ عَارِفٌ لِإِمَامِهِ لَمْ يَضُرَّهُ تَقَدَّمَ هَذَا اَلْأَمْرُ أَوْ تَأَخَّرَ وَ مَنْ مَاتَ وَ هُوَ عَارِفٌ لِإِمَامِهِ كَانَ كَمَنْ هُوَ قَائِمٌ مَعَ اَلْقَائِمِ فِي فُسْطَاطِهِ4.
6- أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنِ اَلْحَسَنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَيُّوبَ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبَانٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ:
(1) . انما يثابون ذلك من جهة نياتهم حيث عزموا على أنّه إذا ظهر الامام الحق نصروه و جاهدوا في سبيل دعوته، و جاهدوا معه و استشهدوا تحت لوائه. كما أن أهل الجنة يخلدون فيها بنياتهم بأن لو بقوا في الدهر أبدا لكانوا مؤمنين صالحين. و كذلك أهل النار، لو بقوا في الدهر لكانوا كافرين فاجرين.
(2) . في الكافي «لانتظاره».
(3) . احتبى ثوبه و بثوبه: اشتمل به. و الرواق – ككتاب و غراب – سقف في مقدم البيت.
(4) . في نسخة «كان كمن قام في فسطاطه». و ما بين القوسين ليس في الكافي.
331اِعْرِفِ اَلْعَلاَمَةَ1 فَإِذَا عَرَفْتَهُ لَمْ يَضُرَّكَ تَقَدَّمَ هَذَا اَلْأَمْرُ أَوْ تَأَخَّرَ إِنَّ اَللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ – يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُنٰاسٍ بِإِمٰامِهِمْ
فَمَنْ عَرَفَ إِمَامَهُ كَانَ كَمَنْ هُوَ فِي فُسْطَاطِ اَلْمُنْتَظَرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ.
7- حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ شَيْبَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ سَيْفِ بْنِ عَمِيرَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حُمْرَانَ بْنِ أَعْيَنَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: اِعْرِفْ إِمَامَكَ فَإِذَا عَرَفْتَهُ لَمْ يَضُرَّكَ تَقَدَّمَ هَذَا اَلْأَمْرُ أَمْ تَأَخَّرَ فَإِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ – يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُنٰاسٍ بِإِمٰامِهِمْ
فَمَنْ عَرَفَ إِمَامَهُ كَانَ كَمَنْ هُوَ فِي فُسْطَاطِ اَلْقَائِمِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ.
